Bệnh thán thư là nhóm bệnh hại do nấm thường gặp trên nhiều loại cây trồng, nhất là trong điều kiện mưa ẩm, vườn rậm rạp, lá – hoa – trái bị ướt lâu. Khi phát hiện sớm, bà con có thể xử lý nhẹ công hơn, hạn chế bệnh lan rộng và giúp cây có điều kiện phục hồi tốt hơn.
Ngược lại, nếu để lâu, cây bị thán thư có thể xuất hiện đốm lá, khô đọt, thối hoa, thối trái, làm giảm năng suất và chất lượng nông sản. Vì vậy, cách trị nhanh không phải là “phun thật mạnh”, mà là xử lý đúng quy trình: nhận diện đúng dấu hiệu, cắt nguồn bệnh, làm vườn thông thoáng, dùng sản phẩm phù hợp và chăm lại sức cây.
Theo hướng dẫn khuyến nông, khi bệnh phát sinh cần xử lý sớm, phun đúng lúc, đủ lượng nước và kết hợp thêm các biện pháp canh tác khác để tăng hiệu quả phòng trừ.
1. Bệnh thán thư là gì và vì sao cần xử lý sớm?
Bệnh thán thư chủ yếu do các loài nấm thuộc chi Colletotrichum gây ra, thường được ghi chung là Colletotrichum spp. Trong thực tế canh tác, tùy từng loại cây trồng và vùng sản xuất, tác nhân gây bệnh có thể là các loài khác nhau như Colletotrichum gloeosporioides, Colletotrichum acutatum, Colletotrichum truncatum, Colletotrichum capsici, Colletotrichum asianum hoặc một số loài gần nhóm Colletotrichum siamense. Đây là nhóm nấm bệnh có phổ ký chủ rộng, có thể gây hại trên lá, đọt non, hoa, cành và trái của nhiều loại cây như xoài, ớt, cam quýt, thanh long, cà phê, hồ tiêu, rau màu và cây ăn trái khác. Nhiều tài liệu bệnh cây cũng ghi nhận thán thư là bệnh do Colletotrichum spp. gây ra trên nhiều nhóm cây trồng khác nhau.
Về đặc điểm phát sinh, nấm Colletotrichum thường phát triển mạnh trong điều kiện ẩm độ cao, mưa nhiều, tán cây rậm rạp, vườn thiếu thông thoáng hoặc bề mặt lá – hoa – trái bị ướt kéo dài. Mầm bệnh thán thư có thể tồn tại trên tàn dư cây bệnh, lá rụng, trái bệnh, cành khô hoặc các bộ phận đã nhiễm trong vườn. Khi gặp mưa, nước tưới phun hoặc gió ẩm, bào tử nấm có thể phát tán sang mô non, vết thương cơ giới hoặc bộ phận cây đang suy yếu. Vì vậy, biểu hiện bệnh thán thư có thể khác nhau giữa từng loại cây, nhưng điểm chung là thường xuất hiện các vết đốm nâu đen, vết cháy khô, thối hoa, thối trái hoặc vết bệnh hơi lõm trên trái trong điều kiện thuận lợi cho nấm phát triển.
1.1. Vì sao bệnh thán thư dễ lan trong mùa mưa?
Khi lá, hoa và trái bị ướt lâu, nấm bệnh có điều kiện phát triển. Nếu trong vườn còn nhiều lá bệnh, cành bệnh, trái bệnh rụng dưới gốc thì đây có thể là nguồn mầm bệnh lưu lại. Mưa lớn hoặc tưới phun mạnh cũng có thể làm mầm bệnh bắn sang bộ phận khỏe.
Nói dễ hiểu, vườn càng rậm, càng ẩm, càng ít nắng gió thì bệnh càng có cơ hội lan nhanh.
1.2. Vì sao cần xử lý ngay lúc bệnh thán thư mới chớm?
Khi vết bệnh còn ít, cây chưa suy nặng, bà con có thể cắt bỏ phần bệnh, vệ sinh vườn và dùng sản phẩm hỗ trợ kịp thời. Nếu để bệnh lan rộng, cây mất lá nhiều, đọt khô, hoa rụng hoặc trái bị thối thì việc phục hồi sẽ lâu hơn và tốn chi phí hơn.
2. Dấu hiệu nhận biết cây bị thán thư
Muốn chọn đúng cách xử lý, trước hết bà con cần nhìn đúng dấu hiệu. Không phải cứ lá vàng, trái nám là do bệnh thán thư, vì cây còn có thể bị thiếu dinh dưỡng, cháy nắng, úng rễ hoặc tổn thương cơ học.
2.1. Dấu hiệu trên lá và đọt non
Trên lá, bệnh thán thư thường xuất hiện các đốm nâu, nâu đen hoặc đen. Ban đầu vết bệnh nhỏ, sau đó lan rộng dần. Một số vết có viền sẫm màu, phần giữa có thể khô xám.
Khi bệnh nặng, lá có thể cháy từng mảng, cong lại hoặc rụng sớm. Trên đọt non, bà con có thể thấy đọt bị thâm, khô, chậm bung lá mới, cây ra đọt không đều.
2.2. Dấu hiệu trên hoa và trái
Ở giai đoạn ra hoa, bệnh có thể làm hoa thâm, khô hoặc rụng sớm. Trên trái, vết bệnh thường là đốm nâu đen, có thể lõm nhẹ và lan rộng khi gặp ẩm.
Với cây ăn trái, trái bị bệnh thường xấu mã, dễ thối, giảm giá bán. Với rau màu như ớt, cà chua, dưa leo, bệnh trên trái cũng ảnh hưởng rõ đến năng suất nếu không xử lý kịp.
2.3. Dấu hiệu cần phân biệt
Nếu vết cháy nằm nhiều ở mép lá sau nắng gắt, bà con nên kiểm tra thêm khả năng cháy nắng hoặc thiếu nước. Nếu cây vàng toàn thân, rễ đen, đất bí, cần kiểm tra thêm bệnh rễ.
Việc nhìn đúng nguyên nhân giúp bà con tránh phun sai, vừa tốn tiền vừa làm cây thêm yếu.
3. Cách trị bệnh thán thư nhanh chóng theo 5 bước
Cách làm dưới đây phù hợp để bà con tham khảo cho nhiều nhóm cây trồng. Tùy loại cây, tuổi cây, mức độ bệnh và giai đoạn sinh trưởng, bà con cần điều chỉnh cho phù hợp.
3.1. Bước 1: Cắt bỏ phần bệnh nặng
Khi thấy lá, cành, hoa hoặc trái bị bệnh nặng, bà con nên cắt bỏ và gom ra khỏi khu vực canh tác. Không nên để trái bệnh, lá bệnh nằm dưới gốc, vì mầm bệnh có thể tiếp tục lưu lại.
Sau khi cắt, nên vệ sinh kéo, dao, nhất là khi chuyển từ cây bệnh sang cây khỏe. Đây là việc nhỏ nhưng giúp hạn chế lây lan trong vườn.
3.2. Bước 2: Tỉa cành, mở tán cho thông thoáng
Vườn càng rậm, lá càng lâu khô sau mưa thì bệnh càng dễ phát triển. Bà con nên tỉa bớt cành sâu bệnh, cành khuất trong tán, cành đan chéo hoặc cành quá sát mặt đất.
Với vườn cây ăn trái, tán thông thoáng còn giúp ánh sáng vào đều hơn, giảm ẩm cục bộ và giúp việc phun xử lý tiếp xúc tốt hơn.
3.3. Bước 3: Kiểm tra nước tưới và thoát nước
Nhiều vườn xử lý mãi không êm vì gốc bị úng, rễ yếu, cây không đủ sức ra lá mới. Sau mưa lớn, bà con nên kiểm tra mương rãnh, không để nước đọng lâu ở vùng rễ.
Khi tưới, hạn chế tưới mạnh lên tán vào chiều tối vì lá ướt qua đêm sẽ tạo điều kiện cho nấm bệnh phát triển.
3.4. Bước 4: Dùng sản phẩm hỗ trợ đúng lúc, đúng liều – BACTE ACTIVE THÁN THƯ – NẤM HỒNG PROMAX
Khi bệnh mới chớm, bà con có thể dùng sản phẩm phòng trừ phù hợp theo hướng dẫn trên bao bì. Với những vườn muốn ưu tiên giải pháp sinh học, bà con có thể tham khảo BACTE ACTIVE THÁN THƯ – NẤM HỒNG PROMAX như một lựa chọn hỗ trợ trong quy trình chăm sóc cây.
Khi sử dụng, bà con nên đọc kỹ hướng dẫn, dùng đúng liều lượng, đúng thời điểm và không tự ý pha chung nhiều sản phẩm nếu chưa có khuyến cáo rõ ràng. Sản phẩm chỉ nên được xem là một phần trong quy trình tổng thể, kết hợp với vệ sinh vườn, tỉa cành, quản lý ẩm và chăm cây khỏe.
Tìm hiểu thêm về Bacte Active Thán thư – Nấm hồng Promax
3.5. Bước 5: Chăm phục hồi sau xử lý
Sau khi xử lý bệnh, cây cần thời gian ra lá mới, nuôi đọt và phục hồi bộ rễ. Bà con nên bón phân cân đối, tránh bón thừa đạm vì đọt non quá mềm có thể dễ bị nấm bệnh tấn công.
Có thể bổ sung hữu cơ hoai mục, trung vi lượng hoặc dinh dưỡng phục hồi tùy tình trạng vườn. Với cây đang mang trái, nên chăm nhẹ, tránh ép cây quá sức.
4. Biện pháp phòng trừ bệnh thán thư để hạn chế tái phát
Trị bệnh đã quan trọng, nhưng phòng từ sớm còn quan trọng hơn. Nhiều vườn bị lặp lại không phải chỉ vì sản phẩm xử lý chưa phù hợp, mà vì nguồn bệnh vẫn còn trong vườn, tán quá rậm hoặc đất thường xuyên ẩm bí.
4.1. Vệ sinh vườn định kỳ
Bà con nên thu gom lá, cành, trái bệnh; dọn cỏ vừa phải; không để vườn quá um tùm. Với vườn đã từng bị bệnh nặng, nên kiểm tra kỹ sau mưa và trong các giai đoạn cây ra đọt non, ra hoa, nuôi trái.
4.2. Bón phân cân đối, không để cây quá yếu
Cây khỏe sẽ có sức chống chịu tốt hơn. Bà con nên bón phân theo giai đoạn, không lạm dụng đạm, kết hợp hữu cơ để cải thiện đất.
Với cây sau thu hoạch hoặc sau khi bị bệnh, nên ưu tiên phục hồi rễ và lá trước khi ép cây ra đọt, ra hoa mạnh.
4.3. Chủ động phòng trước mùa mưa
Trước mùa mưa, bà con nên tỉa cành, khơi thông rãnh thoát nước và theo dõi vườn thường xuyên. Nếu vườn có tiền sử bị bệnh, có thể dùng sản phẩm hỗ trợ phòng ngừa theo hướng dẫn.
Đây là biện pháp phòng trừ bệnh thán thư thực tế, giúp giảm áp lực bệnh ngay từ đầu vụ.
5. Lưu ý khi dùng thuốc hoặc chế phẩm phòng trừ
Nếu bệnh phát sinh mạnh, bà con có thể cần dùng sản phẩm bảo vệ thực vật nằm trong danh mục được phép sử dụng cho từng loại cây, đồng thời tuân thủ liều lượng và thời gian cách ly. Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cũng lưu ý khi dùng thuốc trên cây rau cần dùng thuốc được phép sử dụng và đảm bảo thời gian cách ly trước thu hoạch.
Không nên tự ý tăng liều hoặc phối trộn nhiều loại cùng lúc, vì có thể gây cháy lá, rụng hoa, ảnh hưởng trái hoặc làm cây thêm suy.
Với giải pháp sinh học như BACTE ACTIVE THÁN THƯ – NẤM HỒNG PROMAX, cách viết và cách dùng nên giữ ở mức hỗ trợ quy trình, không nói thay thế toàn bộ thuốc, phân bón hoặc kỹ thuật canh tác. Tùy tình trạng cây, mức độ bệnh và điều kiện vườn, hiệu quả thực tế có thể khác nhau.
6. Kết luận
Bệnh thán thư muốn xử lý nhanh thì bà con cần làm sớm và làm đồng bộ. Trước hết phải nhận diện đúng dấu hiệu, sau đó cắt bỏ phần bệnh, vệ sinh vườn, tỉa tán thông thoáng, quản lý nước, dùng sản phẩm phù hợp và chăm cây phục hồi.
Với những vườn thường bị lặp lại, bà con nên chủ động phòng trước mùa mưa, không đợi cây bị thán thư nặng mới xử lý. Làm đúng từ đầu sẽ giúp cây trồng khỏe hơn, giảm áp lực bệnh và hạn chế thiệt hại về năng suất.
Tường Vy
LIÊN HỆ:
BACTE – KHÔNG ĐỘC HẠI, HIỆU QUẢ CAO
Công Ty TNHH Thương Mại & Dịch Vụ Quốc Tế Tip To Mã Lai
📞 Hotline: 094 240 67 68
🌐Website: https://bacte.vn/
💻Youtube: https://www.youtube.com/@bactevietnam
