Bệnh nấm hồng là gì? 5 điều bà con cần biết để nhận diện và xử lý sớm

Bệnh nấm hồng là một bệnh hại thường gặp trên thân, cành và vị trí phân cành của nhiều nhóm cây lâu năm. Bệnh dễ phát sinh trong mùa mưa, nhất là khi vườn rậm rạp, ẩm độ cao, thiếu ánh sáng và cây đang suy yếu.

Điểm khó của bệnh nấm hồng là giai đoạn đầu thường không quá rõ. Bà con có thể chỉ thấy vài mảng trắng mỏng hoặc hồng nhạt trên cành. Sau đó, vết bệnh lan dần, làm vỏ cây tổn thương, cành khô, lá phía trên yếu dần. Vì vậy, muốn quản lý tốt, bà con cần nhận diện đúng dấu hiệu và áp dụng biện pháp phòng trừ bệnh nấm hồng theo hướng tổng hợp.

1. Bệnh nấm hồng là gì?

Bệnh nấm hồng là bệnh do nấm gây hại trên phần thân, cành, chạc ba hoặc các vị trí có vết nứt, vết thương trên cây. Tác nhân thường được ghi nhận là nấm Corticium salmonicolor. Trên cây cao su, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP.HCM ghi nhận bệnh do nấm Corticium salmonicolor gây ra, thường phát sinh trong mùa mưa và điều kiện nóng ẩm.

Bệnh có thể gặp trên cao su, cà phê, tiêu, cây có múi và một số cây ăn trái lâu năm. Tùy từng loại cây, mức độ biểu hiện có thể khác nhau, nhưng điểm chung là nấm thường tấn công vào thân cành, làm phần vỏ bị hư, cành phía trên vết bệnh yếu dần, khô lá hoặc chết cành nếu bệnh nặng.

Tìm hiểu thêm nhiều bệnh cây khác: 5 BỆNH CÂY THƯỜNG GẶP BÀ CON CẦN NHẬN BIẾT SỚM

1.1. Vì sao gọi là “nấm hồng”?

Bà con gọi là bệnh nấm hồng vì khi bệnh phát triển, trên bề mặt vỏ cây thường xuất hiện lớp nấm màu hồng nhạt, hồng cam hoặc hồng đậm. Lúc mới chớm, lớp nấm có thể giống màng tơ trắng mỏng bám ngoài vỏ. Khi gặp mưa ẩm kéo dài, lớp tơ nấm dày hơn và chuyển màu hồng rõ hơn.

1.2. Bệnh khác gì với thán thư?

Bệnh nấm hồng thường gây hại rõ trên thân, cành, chạc ba, làm khô cành hoặc nứt vỏ. Trong khi đó, cây bị thán thư thường dễ thấy hơn trên lá, đọt non, hoa và trái với các vết đốm nâu đen, cháy khô hoặc thối trái. Hai nhóm bệnh đều liên quan đến nấm và đều dễ phát sinh khi vườn ẩm, nhưng vị trí gây hại và biểu hiện ban đầu không giống nhau.

2. Dấu hiệu nhận biết bệnh nấm hồng trên cây trồng

Muốn xử lý đúng, bà con cần quan sát kỹ thân và cành, nhất là sau những đợt mưa dài. Bệnh nấm hồng thường không “ồn ào” ngay từ đầu, nhưng khi đã thấy cành khô hàng loạt thì bệnh thường đã tiến triển nặng hơn.

2.1. Giai đoạn mới chớm

Ở giai đoạn đầu, trên thân hoặc cành có thể xuất hiện những mảng mốc trắng mỏng, bám sát vỏ cây. Một số vị trí có màu hồng nhạt, hơi phấn hoặc dạng màng. Vết bệnh thường xuất hiện ở nơi phân cành, cành khuất trong tán, hoặc vị trí có vết thương do cắt tỉa, côn trùng, va quẹt cơ giới.

2.2. Giai đoạn bệnh phát triển

Khi bệnh nặng hơn, lớp nấm chuyển màu hồng rõ. Vỏ cây bên dưới có thể bị nứt, sần sùi hoặc chảy nhựa. Tài liệu chuyên đề trên cây cao su cũng mô tả ban đầu sợi nấm có dạng tơ trắng phủ trên vỏ cây, khi nặng chuyển sang màu hồng; phần cành phía trên vết bệnh có thể bị chết, lá khô nhưng không rụng ngay.

2.3. Những dấu hiệu dễ nhầm

Bà con cần phân biệt bệnh nấm hồng với cháy nắng, khô cành do thiếu nước, tổn thương sau cắt tỉa hoặc bệnh thân cành khác. Nếu chỉ thấy cành khô mà không kiểm tra lớp vỏ và mảng nấm trên thân, rất dễ xử lý sai hướng. Khi chưa chắc nguyên nhân, nên kiểm tra thêm điều kiện vườn, lịch mưa, độ thông thoáng và các vết thương trên cây.

3. Nguyên nhân và điều kiện làm bệnh nấm hồng phát triển mạnh

Bệnh nấm hồng thường tăng mạnh khi nhiều yếu tố bất lợi cùng xuất hiện: mưa nhiều, tán rậm, cây yếu, vườn ẩm và nguồn bệnh còn tồn trong vườn.

3.1. Mưa nhiều, ẩm độ cao, vườn thiếu nắng

Nấm phát triển thuận lợi trong điều kiện nóng ẩm, đặc biệt vào mùa mưa. Vườn rậm rạp, cỏ dại nhiều, tán cây che kín và thân cành lâu khô sau mưa sẽ tạo môi trường tốt cho bệnh phát triển. Với cây cao su, tài liệu kỹ thuật cũng ghi nhận bệnh thích hợp trong vườn rậm rạp, cỏ dại nhiều, ẩm độ cao và bón thừa đạm.

3.2. Cây bị thương hoặc suy yếu

Vết cắt tỉa chưa khô, vết nứt vỏ, cành bị va quẹt hoặc vết hại do côn trùng có thể là cửa ngõ để nấm xâm nhập. Cây bón phân mất cân đối, đặc biệt dư đạm làm tán rậm và mô cây mềm hơn, cũng có thể làm vườn dễ nhiễm bệnh hơn.

3.3. Nguồn bệnh còn tồn trong vườn

Cành bệnh, thân cành đã nhiễm và tàn dư không được xử lý có thể tiếp tục là nguồn lây. Nếu bà con cắt cành bệnh rồi để ngay trong vườn, hoặc dùng kéo cắt từ cây bệnh sang cây khỏe mà không vệ sinh, nguy cơ lây lan vẫn còn.

4. Biện pháp phòng trừ bệnh nấm hồng theo hướng tổng hợp

Biện pháp phòng trừ bệnh nấm hồng nên làm theo hướng đồng bộ. Nghĩa là vừa giảm nguồn bệnh, vừa làm vườn thông thoáng, vừa chăm cây khỏe và dùng sản phẩm hỗ trợ đúng lúc.

4.1. Cắt bỏ phần bệnh và vệ sinh vườn

Khi phát hiện cành có mảng nấm hồng, cành khô hoặc vỏ đã hư nặng, bà con nên cắt bỏ phần bệnh nếu còn trong khả năng xử lý. Cành bệnh cần đưa ra khỏi vườn để tiêu hủy phù hợp, không nên bỏ dưới gốc.

Dụng cụ cắt tỉa nên được vệ sinh sau khi xử lý cây bệnh. Việc này giúp hạn chế lây bệnh từ cây này sang cây khác, nhất là trong mùa mưa.

4.2. Mở tán, giảm ẩm trong vườn

Bà con nên tỉa bớt cành khuất, cành đan chéo, cành vô hiệu và cỏ dại giữ ẩm. Với vườn cây lâu năm, cần chú ý rãnh thoát nước, hạn chế để gốc và thân cành ẩm kéo dài sau mưa. Các khuyến cáo kỹ thuật cũng nhấn mạnh việc thoát nước, vệ sinh và cắt tỉa cành bệnh để vườn thông thoáng, hạn chế bệnh lây lan.

4.3. Chăm cây cân đối, tránh dư đạm

Không nên bón quá nhiều đạm trong mùa mưa. Cây cần dinh dưỡng cân đối, có hữu cơ, trung vi lượng và chế độ nước phù hợp để tăng sức chống chịu. Với cây đang suy, nên ưu tiên phục hồi cây từ từ, không ép ra đọt hoặc ra hoa quá mạnh.

4.4. Dùng sản phẩm hỗ trợ đúng hướng

Với những vườn muốn ưu tiên giải pháp sinh học, bà con có thể tham khảo Bacte Active Thán Thư Nấm Hồng như một sản phẩm hỗ trợ trong quy trình chăm sóc cây. Trên website Bacte, sản phẩm này được giới thiệu có thành phần cao chiết xuất quế và Chitosan; phần hướng dẫn sử dụng có liều pha 500ml với 400 lít nước sạch để phun ướt thân, lá, cành cây trồng.

Khi sử dụng thực tế, bà con nên đọc kỹ hướng dẫn trên bao bì, dùng đúng liều lượng, không tự ý pha chung nhiều sản phẩm nếu chưa có khuyến cáo rõ ràng và cần kết hợp với vệ sinh vườn, tỉa cành, thoát nước.

5. Khi nào cần xử lý sớm để hạn chế thiệt hại?

Bà con nên kiểm tra vườn ngay sau các đợt mưa kéo dài, nhất là vườn rậm, cây giao tán, cành thấp và những vị trí chạc ba khó khô. Nếu thấy mảng nấm trắng hồng, vỏ nứt, chảy nhựa hoặc cành phía trên bắt đầu vàng lá, nên xử lý sớm.

Với cây ăn trái đang mang hoa hoặc trái, việc để bệnh nặng có thể ảnh hưởng đến sức cây, khả năng nuôi trái và vụ sau. Với vườn từng có bệnh nấm hồng, không nên đợi bệnh xuất hiện rõ mới làm, mà nên chủ động phòng ngay từ đầu mùa mưa.

6. Kết luận

Bệnh nấm hồng là bệnh thân cành đáng chú ý trong mùa mưa, nhất là ở vườn cây lâu năm có tán rậm, ẩm độ cao và cây đang suy yếu. Muốn quản lý tốt, bà con cần nhận diện đúng dấu hiệu, cắt bỏ nguồn bệnh, làm vườn thông thoáng, bón phân cân đối và dùng sản phẩm hỗ trợ đúng lúc.

Điều quan trọng là không xem một sản phẩm hay một lần phun là toàn bộ giải pháp. Bệnh nấm hồng cần được xử lý theo quy trình tổng hợp, tùy tình trạng cây và điều kiện vườn. Làm sớm, làm đúng và theo dõi đều sẽ giúp cây có điều kiện phục hồi tốt hơn, hạn chế bệnh lây lan trong vườn.

Tường Vy